อักษรภาษาอาหรับ
อักษรอาหรับ เป็นอักษรที่มีความสำคัญในศาสนาอิสลามเพราะคัมภีร์อัลกุรอานเขียนด้วยอักษรนี้ อักษรนี้จึงมีใช้แพร่หลายในกลุ่มผู้นับถือศาสนาอิสลาม แม้แต่ภาษานอกกลุ่มเซมิติก เช่น ภาษาเปอร์เซีย ภาษาอูรดู และ ภาษายาวี ตัวอักษรมีหลายแบบแต่รูปร่างของอักษรเหมือนกัน
• รูปแบบเดิมคือ
แบบอับญะดีย์ (Abjadī أبجدي) เป็นการจัดเรียงตามอักษรฟินิเชียน
คล้ายกับการเรียงแบบ ABC ในภาษาอังกฤษ
• รูปแบบที่ใช้ในปัจจุบันคือ
แบบฮิญาอีย์ (Hejā’i هجائي) ซึ่งเรียงตามรูปร่างของอักษร
การจัดเรียงแบบ อับญะดีย์
เป็นการจับคู่อักษรอาหรับ 28
ตัวกับอักษรฟินิเชียน 22
ตัว ที่เหลืออีก 6
ตัว เรียงไว้ข้างท้าย
ٲ ب ج ده و ذح ط ي ك ل م ن س ع ف ص قرش ت ث خ زض ظ غ
มีการใช้อักษรอาหรับเขียนภาษาอื่นที่ไม่ใช่ภาษาอาหรับอย่างกว้างขวาง
โดยมีการปรับแต่งหรือเพิ่มลักษณะเพื่อแทนเสียงที่ต่างไปจากอักษรอาหรับตัวอย่างเช่น
ภาษาอาหรับไม่มีเสียง/ป/ ฉะนั้น ภาษาอื่น ๆ ที่มีเสียง /ป/ จึงต้องสร้างอักษรของตัวเองขึ้นมา
การเพิ่มเติมนี้แบ่งเป็น 3 กลุ่มคือ
1. กลุ่มอักษรดัดแปลงของเปอร์เซียใช้กับภาษาในอินเดียทั้งหมดรวมทั้งภาษาตุรกี
2. กลุ่มอักษรอยามีใช้ในแอฟริกาตะวันตก
3. อักษรยาวีใช้ในภาษามาเลย์
ภาษาปัจจุบันที่เขียนด้วยอักษรอาหรับได้แก่
• ภาษาเคิร์ดและภาษาเติร์กเมนในอิรัก
• ภาษาเปอร์เซีย
ภาษาอาเซอรี ภาษาโวรานี-เคริ์ด ภาษาบาโลชิ ในอิหร่าน
• ภาษาดารี
ภาษาพาชตูและภาษาอุซเบกในอัฟกานิสถาน
• ภาษาอูรดู
ภาษาปัญจาบ (ชาห์มูคี) ภาษาสินธี ภาษาแคชเมียร์ และภาษาบาโลชิในปากีสถาน
• ภาษาอูรดูและภาษาแคชเมียร์ในอินเดีย
• ภาษาอุยกูร์
ภาษาคาซัคและภาษาคีร์กีซในจีน
• ภาษามาเลย์ในบรูไน
และใช้เป็นภาษาตำราศาสนาอิสลามในไทย มาเลเซีย อินโดนีเซีย
• ภาษาโคโมรอส
(ใช้ร่วมกับอักษรละติน) ภาษาโวลอฟในซาอีร์-คองโก
• ภาษาฮัวซาใช้ในทางศาสนา
• ภาษามันดินกา
• ภาษาทามาไซต์และภาษากลุ่มเบอร์เบอร์อื่นๆ
ภาษาที่เคยเขียนด้วยอักษรอาหรับมาก่อนแต่เลิกใช้แล้วในปัจจุบัน
ได้แก่
• ภาษาอัลเบเนีย
• ภาษาอาเซอรี
(ในอาร์เซอร์ไบจาน)
• ภาษาไบโลรัสเซีย
• ภาษาเบอร์เบอร์
• ภาษาบอสเนีย
• ภาษาคาซัค
ในคาซัคสถาน
• ภาษาคีร์กิซ
ในคีร์กิสถาน
• ภาษามาเลย์
(ในมาเลเซียและอินโดนีเซีย)
• ภาษามัวร์
• ภาษาสันสกฤต
• ภาษาโซมาลี
• ภาษาตุรกี
(ออตโตมัน)
• ภาษาเติร์กเมน
ในเติร์กเมนิสถาน
• ภาษาอุซเบก
ในอุซเบกิสถาน
•
ภาษาของชาวมุสลิมในอดีตโซเวียตรัสเซีย
การเขียนอักษรอาหรับเป็นการเขียนแบบต่อเนื่องกันไป
อักษรแต่ละตัวมีรูปร่างต่างไปขึ้นกับตำแหน่งในคำว่าอยู่ต้น กลางหรือท้ายคำ มีอักษร
6 ตัวที่มีเพียงแบบเดี่ยวกับท้ายคำ
ดังนั้นเมื่อตามหลังอักษรตัวอื่นจะไม่มีการเชื่อมต่อและอักษรตัวต่อไปจะใช้แบบต้นคำหรือแบบเดี่ยวถ้าไม่มีแบบต้นคำ
อักษรที่ไม่มีแบบต้นคำหรือกลางคำจะไม่ใช้เป็นตัวตามอักษรอื่นแม้ภายในคำ ฮัมซะหฺ
ไม่ใช้นำหน้าหรือตามหลังอักษรอื่นบางครั้งใช้เขียนบนวาว ยาอุ หรือ
อะลิฟเพื่อแสดงเสียง/อ/ อะลิฟ มักศูเราะหฺ (alif maqsurah) ในภาษาอาหรับ
รูปร่างเหมือนตัวยาอุที่ไม่มีจุดข้างล่าง (ی) ใช้เฉพาะตำแหน่งท้ายคำเท่านั้น ใช้แทนเสียงสระอา
เช่นเดียวกับ อะลิฟในภาษาเปอร์เซียและภาษาอูรดูเรียก ฟาร์ซี เยห์ (Farsi
yeh) ซึ่งมีรูปต้นคำกับกลางคำด้วย ส่วนอะลิฟ มักศูเราะหฺ
ไม่มีรูปดังกล่าว
การเชื่อมต่อที่เป็นรูปแบบเฉพาะคือ ลาม +
อะลิฟ ( لا)
ตัวอย่างเช่นคำว่า อัลลอฮฺ เขียนได้เป็น اﷲ
ฮัมซะหฺ
ในระยะแรก อะลิฟใช้แทนเสียง/อ/ ซึ่งเป็นลักษณะที่มาจากอักษรฟินิเชียน
ปัจจุบันนำมาใช้แทนสระเสียงยาวเช่นเดียงกับวาวและยาอุ
ทำให้เกิดความคลุมเครือว่าอะลิฟตัวนั้นแทนเสียง /อ/ หรือสระอา
อักษรอาหรับปัจจุบันจึงเพิ่มฮัมซะหฺใช้แทนเสียง /อ/ ซึ่งปรากฏได้ทุกที่ภายในคำ เขียนทั้งโดยลำพังและเกาะกับอักษรอื่น
ซัดดะหฺ
ซัดดะหฺ ( ّّّ_ ّ( บ่งถึงการซ้ำพยัญชนะ
โดยเขียนบนพยัญชนะตัวที่ 2
เมื่อมีการซ้ำ
ซูกูน
พยางค์ในภาษาอาหรับมีทั้งพยางค์เปิด
และพยางค์ปิดซึ่งใช้กับสระเสียงสั้นเท่านั้น
เมื่อเป็นพยางค์ปิดพยัญชนะตัวที่เป็นตัวสะกดจะไม่มีเสียงสระ และใช้เครื่องหมายซุกุนเพื่อลดความคลุมเครือ
โดยเฉพาะเมื่อตัวหนังสือนั้นไม่ได้แสดงเครื่องหมายการออกเสียง ตัวหนังสือมาตรฐานนั้นจะมีแต่พยัญชนะเท่านั้น
เช่น qalb “หัวใจ” เขียนเป็น qlb
ซูกูนเป็นตัวบ่งชี้ให้รู้ว่าตรงไหนไม่ต้องใส่เสียงสระ
คำ qlb อาจหมายความว่าจะใส่เสียงสระเข้าที่
q l หรือ
b ก็ได้
แต่เมื่อเติมซุกุนเหนือตัว l และ
b ทำให้รู้ว่าต้องใส่สระที่ตัว
q เท่านั้น
เขียนได้ว่า قلْبْ
เมื่อกำหนดการออกเสียงโดยสมบูรณ์จะเพิ่มเครื่องหมายฟัตฮะหฺ เป็น قَلْبْ
คัมภีร์อัลกุรอ่านเป็นหนังสือที่แสดงการออกเสียงโดยสมบูรณ์ นอกจากนั้นแล้ว
การใส่ซูกูนเหนือตัวยาอุเพื่อกำหนด /อี/ และ วาว เพื่อกำหนด /อู/ พบน้อยมาก
เพราะยาอุ + ซุกุน อาจอ่านเป็น /ไอ/ และวาว + ซุกุนอาจอ่านเป็น /อัว/
ตัวอักษร m-w-s-y-q-ā ( موسيقى มีอะลิฟ มักศูเราะหฺที่ท้ายคำ) ปกติอ่านเป็น
mūsīqā (ดนตรี)
ถ้าเขียนซุกุนบนตัววาว ยาอุ และอลิฟ เป็น موْسيْقىْ จะอ่านเป็น mawsaykāy (ควรจำไว้ว่า อะลิฟ
มักศูเราะหฺแม้จะอยู่ท้ายคำแต่ไม่ต้องใส่ซุกุน คำนี้จะถูกเขียนเป็น مُوْسِيْقَى
ในคัมภีร์อัลกุรอ่าน (ถ้ามีคำนี้อยู่) หรือ مُوسِيقَى โดยทั่วไป
ซุกุนจะไม่วางที่ตำแหน่งท้ายคำแม้ว่าพยัญชนะนั้นจะไม่มีเสียงสระ
สระ
ในภาษาอาหรับไม่เขียนสระเสียงสั้นยกเว้นในหนังสือศักดิ์สิทธิ์เช่น
อัลกุรอ่าน จะใช้เฉพาะเมื่อกิดความคลุมเครือขึ้น
โดยเครื่องหมายสระเสียงสั้นจะเป็นเครื่องหมายอยู่บนหรือล่างพยัญชนะ
ในกรณีสระเสียงยาว เช่น /อา/ จะแสดงโดยใช้เครื่องหมายสระเสียงสั้นคู่กับอะลิฟ (/อา/)
ยาอุ (/อี/) หรือ วาว (/อู/) เสียงสระอาตามด้วยฮัมซะหฺจะแทนด้วยอะลิฟ
มัดดะหรือเขียนฮัมซะหฺ แล้วตามด้วยอะลิฟ
อักษรยาอุที่แทนสระอาจเชื่อมต่อกับพยัญชนะตัวต่อไปได้
ตันวิน ( -ً -ٌ -ٍ )
ใช้กำหนดการลงท้ายทางไวยากรณ์ด้วย /อัน/
/อิน/ และ /อุน/ ในภาษาอาหรับโบราณมักใช้เชื่อมกับอะลิฟ
แต่ไม่ค่อยใช้ในภาษาสมัยใหม่
ตัวเลข
ตัวเลขที่ใช้มี 2 แบบ คือแบบมาตรฐานกับแบบอาหรับตะวันออก
ที่ใช้ในอิหร่าน ปากีสถาน และอินเดีย ในภาษาอาหรับเรียกเลขนี้ว่า ตัวเลขอินเดีย (هنديه أرقام arqām hindiyyah) ในแอฟริกาเหนือปัจจุบันใช้ตัวเลขแบบตะวันตก
ในยุคกลางมีการใช้ตัวเลขแบบตะวันตกที่ต่างไปเล็กน้อย (เช่นจากอิตาลี) การเขียนตัวเลขต่างจากตัวอักษรคือเขียนจากซ้ายไปขวา
นอกจากนี้อักษรอาหรับใช้แทนเลขได้ด้วยแต่ใช้น้อยในปัจจุบัน
การใช้ขึ้นกับอันดับอับญะดีย์ เช่น ا= 1 ب = 2 ج= 3 จนกระทั่ง 1000 = غ